CZŁOWIEK OKO, 01

blog 22.07.1978 - 22.07.1979

Wis - Wieslaw Sadurski

Świta 23 lipca.
W dole za oknem aż do horyzontu jest bezmiar zieleni warszawskiej, połyskujących w niej dachów wśród mgły i czegoś, co mnie przerasta.
Poranek zastaje mnie przy przesadzaniu kwiatów, dziewiętnaście zielonych znakomitości; ciekawe, pożyją długo pod opieką innych?

A teraz zmierzcha się, czarowna pora doby, kolory intensywnieją, zanim rozpłyną się w mroku. Czy podobnie jest z życiem?
Przerywam malowanie na posiłek. Przeglądam odebrane dzisiaj fotografie, oto brat Andrzej i nasza mama Maria w pracowni przed miesiącem, mama pierwszy raz widziała, co maluję...

Poczucie braku, Nostalgia nieokreślona
która oznacza bezmiar.

Jestem mieszkańcem pustki,
domownikiem energii.

Na progu zatrzymał się lęk i ból,
nie ma wstępu dla myśli.

Tu jest ojczyzna niczego, wszystkiego.
Spotykam w niej małe dzieci, kolory, rośliny.

Wciąż maluje się obrazek dla Wandy na jednym płatku śniegu. Kolejne przezroczyste warstwy coraz ciemniejszych błękitów; może jest skończony? Często idzie mi o to, by skończyć nieskończone.

Za parę dni urodziny. I ruszam stąd wkrótce w nowym roku życia. Anna miła nie chciała dopuścić do sytuacji, w której zostałaby w Warszawie sama. Uwinęła się i nawet wyjechała wcześniej - do Amsterdamu, gdzie mamy się spotkać.

Kocham to miasto, mieszkałem przed paroma laty i dobrze się czułem jako grafik, lecz teraz, kiedy stałem się malarzem - jakże się z płótnami pomieszczę w misternej amsterdamskiej ciasnocie?

A jechać trzeba, jeszcze nigdy nie mieszkałem w jednym miejscu dłużej niż dwa lata, tutaj terminu również nie przekroczę. Jestem jak oleander - zabrałem go przed dwoma laty z miejsca gdzie marniał, w nowej doniczce poczuł się ze mną znakomicie, wyrósł i zakwitnął. A teraz trzeba go znowu przesadzać, ma ciasno, w obecnej ziemi może wegetować, nie rozwijać się. Na wegetację sobie nie pozwolę.
Więc gdzie mnie los poniesie? Niech sprawi, że nie będzie dla mnie odpoczynku, że płonący wewnątrz przezroczysty ogień będzie przeze mnie wiał do i dla innych.

Nie rozpoznaję własnej twarzy
i nie wiem, skąd przychodzę.

Jestem z pobliża: wiatr i górski orzeł
nazywają mnie bratem, to znów błyskawica
rozświetla drogę.

Przebyłem czas, widziałem z drugiego brzegu:
formy nie są tym, na co wyglądają,
a ludzie noszą w sobie nasiona zwierzęce.

A jednak spotykam - bez przerwy, bez reszty - Ciebie,
grzeje mnie Twój blask.

Jak delikatnie
prześwieca przez kwiaty jaśminu, czuwające obok,
przez oczy kobiety, gdy staje się ze mną

To wibracja początku,
migotanie iskier,
chłód nocy, stąpanie niepodległe
znikąd do nikąd -
wszechmogący płomień

Długo pisał się wiersz, dochodzi północ.

Obraz zmienił się w tych godzinach, jest wyraźny. Parokrotny spazm wzruszenia beztrosko wsparty o wilgotniejące oczy.

Tęsknię do kobiety albo wspominam Annę, rumieniec, sutki, delikatną rosę wstępującą na czole, wilgotność rozkoszną blask w oczach, gdy nadchodzi orgazm.

Wiesz?
byłby z ciebie piękny jeż!
Lecz nie masz żadnych igieł -
dlategoś szczygieł?

25 lipca zacząl się na zegarze.
Ludzie zachowują się w życiu i mówią o nim, jakby wiedzieli. Oni wierzą, że wiedzą. A wiara, zdolna przecież góry skaliste przenosić - rzuca ludzkie pyłki na pastwę wiatrom.

Jak to jest ze mną? nie wiem, wyznaję szczerze.
Wyczuwam jednak w sobie miejsce, z którego promieniuje światło. Miejscem jest świergot wróbli na dachu, szum przejeżdżających aut, cokolwiek: starzec kuśtykający po gazetę do kiosku, koza skubiąca wyschniętą murawę, kawał skały porzuconej przez boga pod domem. Wszystko promieniuje, gdy się jest w stanie łaski.
Stan towarzyszy jak niebo, nawet gdy zapominam niemrawo gapiąc się w sufit. To nie jest stan wewnętrzny, ale nieuchronny. Przesłanie Twe, Przyjacielu, rozjaśnia mnie bardziej, już boleśnie.

Nie, nie jestem przebudzony,
daję się ponieść snom
dokąd zdążają.

Daję się widzieć, tęsknić,
ach! tęsknię żarliwie i nie wiem do czego,
lecz to coś prostego i dotkliwego
jak kwitnące gałązki w słoiku,
preludium organowe Bacha,
coś
prostego jak życie, które śnię
w przeczuciu,
że czeka mnie przebudzenie.

Domyślam się kształtu mojego do Ciebie pisania. Kształt ma na imię worek. Zapiski dzienne i nocne, sny i wiersze, spotkania i pożegnania, wszystko co niesie istnienie. A wszystko to marnością. I gonitwą za wiatrem. Czy ostrzeżenie? Daruj, znakomitości formy czy polotu nie wchodzą w rachubę.
A zresztą, jeśli rozumiesz konsekwencje nowin - rozumiesz także, że wszystko w moim życiu się porozplątywało, zrównały się porównania, rozpadły hierarchie, wartościowania, nadzieje.
Przecież nie mogę mieć pojęcia czy wyobrażenia o tym, co dla nich istotne - procesy trawienne czy sądowe? skład chemiczny manny z nieba, czy zawartość skrobii w fobii? Wszystko równoprawne i niepodległe, zapewniam z oddaniem - będzie korzystnie Cię karmiło.

Odwiedziłem dzisiaj Marysię i Jana. Dobrzy, mili i sympatyczni jak zwykle! ale naleśniki z konfiturą wiśni - oto niezwykłe. Do herbaty rozmowa o czasie. Że, chociaż w czasie rodzimy się i umieramy, to go właściwie nie ma. Że to produkt uboczny życia.
Jan, nerwową dłonią przynaglając brodę, żeby szybciej rosła, podjął nawet próbę skonstruowania fizyki bez używania pojęcia czasu. To bodaj Ouspensky, że czas nie jest warunkiem istnienia uniwersum, że jest warunkiem postrzegania uniwersum.

Zadzwoniłem do Marka, dziękując za prezent Tereski; ostatnie nasze spotkanie było dlań ciężkie. Jest dobrym człowiekiem jako i malarzem, ale niekiedy podnosi się w nim mieszczuch i zagania do życia, w którym trzeba się lękać, grać role, pić i mieć problemy. To karma! Nie dziw się więc, że czasami muszę nań pokrzyczeć. Sam daje prawo, wymyślając mi od geniuszy.

Wczorajszym popołudniem wizyta Danusi, och, jakże było niezręcznie i sztywno! Upuściła coś bez powodu na dywan, schyliła się, żeby to podnieść, uklękła, oparła dłoń na jego kolanie, znieruchomiała na chwilę. Powoli i delikatnie przesunęła dłoń do góry, pochylając się przy tym i dotykając ustami do jego kolana. Nie poruszył się, dłonie wsparte na udach, siedział na krześle swobodnie z lekko rozchylonymi kolanami, między którymi klęczała. Jej połyskujące w słońcu włosy opadły, przesłaniając twarz i dłoń. Nie poruszał się, martwiał ćwierć sekundy w paraliżu różowym i sinym. Czuł po wewnętrznej stronie kolana jej ciepły oddech, przesuwający się ku górze, przenikający przez dżinsy. Dla podkreślenia niewagi sytuacji z radia leci majestatyczna muzyka, harmonizuje się z szumem aut pod oknami, warkotem helikoptera nad domem, lotne glissanda polśniewają między jednym a drugim uderzeniem serca. Jej dłoń zwalnia nacisk na udo, aby przesunąć się wyżej, oddech i serce, muzyka. Wstrzymał się jej oddech gdy jego dłoń drgnęła, uniosła się w kierunku stołu, sięgnęła po papierosa ze świeżo rozdartej paczki, wyciągnęła go i skruszyła obracając w palcach. Ciut zesztywniała, uniosła głowę, cofnęła dłoń. Podsunął jej papierosa, podał ogień, usiadła na krześle. Pełna dyskrecja, chłód. Kobiecości oblepiającej nie umie podołać. Nawet pisze Ci o tym w trzeciej osobie.

Jest wpół do czwartej, niebo błękitnieje na wschodzie.

To czas jest we mnie,
nie ja w czasie.

Wiele pamiętam narodzin
i wciąż widzę nowe.
I tyle śmierci!

Okazują się zasłoną unizaną z paciorków
kolorowych codziennych faktów.

Prawdziwe życie jest gdzie indziej,
nie zawiera się w formie,
nietykalne,
a przecież troskliwie prowadzi.

Czwartek 27 lipca
jest nieco cieplej. Życie przyśpiesza w przygotowaniach do wyjazdu. Co wczoraj? Naprawiłem ząb! Pierwszy, bo jutro następna wizyta. Wychodząc od dentystki spotkałem poetę Antka poznanego niedawno gdzieś w tłumie. Poszliśmy do herbaciarni Gong w Alejach i zajadaliśmy się lodami gawędząc o śmierci radośnie, z naszą wspólną niewiarą w jej byt. Czy ta niewiara przetrwa do śmierci?
Potem poszedłem do Tomka i przewieźliśmy do pracowni rzeczy Anny. Pojawiła się Beatka ze swym chłopcem, lecąc ostro czymś napowietrznym, ani chybi speedem, bo Piotruś gadał aż do wystąpienia piany na ustach. Mam dodać, że o niczym? Ależ proszę, ależ pro...

Wkrótce był też Marek z gotową opowieścią o statusie społecznym i obowiązkach jednostki, czego nie popieram, chociaż rozumiem, nie czuje się dobrze, będąc jednym z powodów mojego wyjazdu. Cóż, atelier jest jego własnością, wynajął je na czas jakiś, teraz chce sam pracować. Był także drugi Marek z Martiną sympatyczną dziewuchą z Hamburga.
Chałupa pełna gwaru.

Nocą podwieźli mnie do centrum, odwiedziłem Beatkę i dzwoniłem od niej do Amsterdamu, do Anny. Przemilczeć wiejący w rozmowie zapach nieporozumień i nieufności. Zafrapował mnie sen, śniła, że miała mnie w swoim brzuchu, ale inaczej niż to zwykle (niezwykle) bywało, bowiem mnie rodziła.

Wróciłem do domu o ósmej rano, wykąpałem się, ogoliłem i pojechałem do Urzędu Konserwatorskiego, aby prosić o zezwolenie na wywiezienie obrazów z Polski. Przyjechał ze mną młody człowiek Andrzej, pieczętował obrazy, spisywał dokumenty, pośpiesznie rozmawialiśmy o sztuce, sensie, życiu.
Teraz czternasta. Od dawna nie spałem ani nie jadłem, sporo wina. Nie, nie idę do łóżka. Idę na dach. Na słońce, na całość.

28 lipca
obudziłem się słaby po szesnastu godzinach snu. Czuję się podle, opuściła mnie energia, kątem oka widzę jak z kąta porozumiewawczo migoce brzytew.

Nigdy ci nie zapomnę, jak ukrzyżowałeś Jezusa.

Przez twoje zniecierpliwienie w tramwaju, wrzask na dzieci,
przez twe zachwyty, orgazmy, premie za wzorową pracę,
przez jęki w szpitalu, gdzie zdychasz na raka
i przez szum morza przetwarzany w głowie,
przez przemówienie, modlitwę, pokraczną piosenkę
słyszę
chrapliwy oddech człowieka,
widzę
przemglone światło agonii człowieka,
wącham skrwawione i wciąż jeszcze drgające w konaniu
mięso uniesień, błyskawic, wzruszeń.

Nie moją sprawą jest osądzać, wybaczać,
nie wiem czym jest zło dobro i całe twe pojęciowe gówno.

Nie zapomnę ci tego,
co wszędzie widzę, doświadczam, czuję i dotykam,
co jest rozmazanym dreszczem, lotnym spazmem!

Nie, nigdy ci nie zapomnę jak krzyżujesz Jezusa.

Zapisałem wiersz o poranku i o nim zapomniałem jako i o moim wisielczym humorze. Pojechałem z paszportem do ambasady niemieckiej po wniosek o wizę, jeszcze raz do Urzędu Konserwatorskiego po odbiór papierów, do Desy w sprawie wyceny wywożonych obrazów, do Ministerstwa Finansów po informacje celne, do dentystów wyżebrać na dzisiaj wizytę, znowu do ambasady po odbiór wizy.

W barze na Saskiej Kępie, gdzie wstąpiłem na posiłek po drodze, spotkałem brata Anny, rozmawialiśmy o niej ze szczyptą niepokoju, bo przecież jest w Amsterdamie bez forsy, pewnie już także bez wizy. Ciekawe, czy ma chłopaka. U mnie obrodziło w romanse, prawda, że niewesołe, seks bez miłości wydaje się zabawą, porównywalną do alkoholowego tripu.
Po drodze zaszedłem nad Wisłę, aby moczyć stopy w wodzie - może po raz ostatni w życiu! - i siedzieć w słońcu godzinę. Mostem Poniatowskiego na drugi brzeg rzeki pod prąd rozgrzanej samochodowej lawiny; przez Powiśle i park na ulicę Kubusia Puchatka, gdzie pani dr. Malanowska połatała mi górną szczękę. Należę przecie do pokolenia chrupawczaków!
Wyszedłem z objęć fotela na ulicę wprost na przyjaciółkę Ewę; razem poszliśmy do Jarka na herbatę z rumianku i pogawędki pożegnalne.
Teraz kończy się dzień, kończy się też kolejny rok życia. Cierpię chwilami dotkliwie i nie wiem dlaczego. Trzeba to pojąć! Trzeba uczynić cierpienie materią lotną jak zachwyt, szczęście, miłość. Trzeba też pospać. Położę się głową do wschodu, obudzi mnie słońce.

Od Junga:
"Człowiek rośnie odpowiednio do wielkości swojego zadania, ale musi być do tego zdolny, w przeciwnym razie nie pomoże mu najtrudniejsze zadanie." I :

Wstąpić w trawiący wszystko płomień nieśmiertelności.
Stać się tym, czym się naprawdę jest.

30 lipca.
Przyjacielu. Piszę co piszę, jak leci, zgodnie z danym Ci przyrzeczeniem, dzisiaj w pośpiechu . Z Berlina nadal nie ma wieści co do ewentualnego transportu obrazów, farby spakowane i boli mnie głowa, środowisko beznadziejnie przepalone. Jakby się odgrywała płyta sprzed lat. Te same melodie, odczuwanie. Tyle przeżyłem, tyle się narobiłem, a wciąż ten sam szloch, cierpienie bez powodu. Samotność? Ach, bez etykiet! Nie wiem jak to się nazywa, i taka wiedza zbyteczna. Kiedy poruszam się w lewo lub w prawo, kątem oka notuję błysk - śledzi mnie jakieś ostrze?
Stoję przy oknie, spoglądam na miasto. Wiesz, pracownia na jedenastym piętrze, mam widok na całą Warszawę - ale nie wiem, kto patrzy, co widzi, o co w tym wszystkim chodzi.

Któregoś dnia trawy uniosą się w słońcu,
wiatr nas rozwieje i zamieni w przestrzeń,
już nie będziemy rozpaczać i tęsknić,
trawy zaszumią nad nami,
i nie będzie łez.

Dojrzewam powoli, coś jest zapóźnione w życiu. Nie dałem sobie czasu na rozważenie losu. Nie do wiary, Przyjacielu - nie mam czasu dla siebie! Cóż to takiego mnie pędzi? dlaczego tak ostro? Doprawdy - tyle, ile potrafię znieść, ani szczypty mniej, ani chwili spoczynku.
Zapewne, sonda kosmiczna będzie informacyjnie pełna, jeśli doświadczę wszystko i przeżyję Wszystko. Ale skąd pośpiech? Ku śmierci? Przecież wiem, czuję dotkliwie: mam z siebie coś dać, a wciąż nie jestem urzeczywistniony, wciąż nie jestem w pełni. A co oznacza niespełnienie? Że dnie się zmieniają w epoki mijające w mrozie. Takie przestrzenie rozświetla miłość, ale pisząc te słowa jest mi mdło; wciąż odczuwaniem z Anną, chociaż serce wie, czego nie powie.
Chcę spotkać kobietę, którą pokocham, której spłodzę dzieciaka, chcę życia w pokoju i przestrzeni rozległej.

Chcę być jak człowiek, chcę znowu chcieć!
Osiągać, porzucać, rozczarowywać się,
podlegać zaczarowaniom -
i stąpać na oślep!

Tak, chcę cię rozpoznać, kobieto
zaledwie przeczuwana w dreszczu lata.
I żeby z okien naszego domu widoczny był czas
niepodległy.

Wśród świerków wzgórze tam zbiega ku morzu,
szum fal zestraja się z dzwonkami i beczeniem owiec,
nasze dzieci krzyczą nie do zniesienia,
strząsając kasztany,
wołając o mleko.

Co czyni sprawę otwartą, Przyjacielu, to brak strachu. Nie wiem, czy kiedykolwiek się bałem? Miałem trzy lata, kiedyś ojciec powiedział wieczorem, abym przyniósł zza stodoły wiązeczkę grochu mamie do łuskania. - Żeby cię tylko strachy nie zjadły - dodał żartobliwie.
Pobiegłem przez podwórze jasne od świateł okna, ale zaraz za furtką zatrzymałem się. Ciemność i tchnienie nieznanego w przeogromnym świecie, wzmożona słyszalność dźwięków nocy. Stałem przytulony do desek stodoły dopóki oczy nie zaczęły widzieć wyraźnie w mroku, serce uspokoiło się. Wiązka grochu zatrzeszczała sucho, znowu zamarłem w bezruchu. W silnym powiewie wiatru przeciągle zaszumiała brzoza opodal, i ten szum jakby porwał mnie i roztopił w obecności nocy, stałem się falą niesioną w mrok, bezgranicznie otwartą, radosną. Gdzie miejsce na strach?

Dziewiętnasta na zegarze. Oczekuję przyjaciół, którzy pomogą mi zawieźć do Wandy parę kwiatów i obraz jeszcze mokry, jak jagnię świeżo narodzone, równie dla mnie czuły.

Świat mieni mi się połyskliwie, zdarzenia i fakty przeżywam w tysięcznych wariantach, mimo iż tak proste. Oczyścić ten gigantyczny śmietnik zwany wyobraźnią. Żyć samym życiem, rozprzestrzeniać się jak ono bezkreśnie, bez szumnej piany i wizyjnych mydlin.

Mój ogniu wewnętrzny,
prowadź mnie jasno i śmiało
przez kraje, ludzi i przemiany losu.

Ty, który wiejesz przez wszystko, co widzę,
wywiewaj z mego życia resztki pomysłów na życie,
ach!
wiej przez nieskończone
i płoń
nieskończenie.

Przewiewasz mi tę stronicę, nie rozeznaję się w słowach, wszystko mi w oczach tańczy, mam gorączkę, dopada wieczorami i spala. Mam nadzieję, że to od przeżyć, nie prątków.
Warszawa się perli za oknem szara i różowa o zmierzchu. Mało wokół miłości. Nawyki, pamięci, nadzieje i oczekiwania, użerania się z losem. Wszystko wystarcza. Im, moim sąsiadom.

Uwolnić się od tego.
Być wiatrem, wiać aleją, szumieć,
pachnieć, wiedzieć, nie rozumieć.

Nocą zaś, po wizycie u Wandy i długim spacerze z Gagarina na Krakowskie Przedmieście - jestem u Jarka poety malarza i Promyczka.

Siedzimy przy stole we wnęce okiennej, miejsce do złudzenia przypomina przedział kolei transsyberyjskiej, gdzie poznaliśmy się w poprzednim wcieleniu, jak teraz, w podróży - uprawiał bowiem wtedy, jak teraz, poezję, kolorowy przemyt i białą magię.

Mówimy o duchach wiatru, miłości, pokoju.
Rzeczy są jawne i przemijają przed nami.

W pobliżu burze i dzieje, gwiezdne galarety,
niestworzone historie o stworzeniach z krwi i kości.

Zawsze jest tutaj ktoś, komu objawił się bóg
i na użytek chwili się przebrał w jaskółkę lub jabłko.

Jest tęsknie i śmiesznie, śmiejemy się z siebie,
wskazując palcem na nikogo.

Konstancja, Ewa, Tomek i ja tworzyliśmy barwny widok w autobusie z doniczkami w dłoniach, oddzieleni od publiczności pokaźnym kawałem "przestrzeni międzygwiezdnej", tak nazywa się obraz, który Wandzie podarowałem, błękitne echo miłości.
Bardzo cudny zasadniczy synek Wandy, Sebastian, muszelka niewielka i przedziwnie żywa.

O świcie zaś notuję dla porządku, że to 31 lipca,
leżę w trawie na skarpie za Warszawskim Uniwersytetem.
Słońce wschodzi oświetla czuby drzew kołyszące się w wietrze. W dole za nimi jeszcze parę ulic ledwo majaczących me mgle, a dalej szara i kochana Wisła.

Drżenie listków topoli przejmuje mnie dreszczem.

Jestem.

Popołudniem powietrze zabarwione złoto i ochrowo.
Spałem po wyjściu od Jarków parę godzin w trawach, szczęśliwy jak niegdyś w niezmierzonych stepach. Przyszedłem do kawiarni Związku Literatów, piszę, popijam herbatę.

Wyjąłem zeszyt, bo miałem Ci coś do komunikowania, ale rozproszyło się - może dlatego, że siedzę naprzeciw Kazika, Poety Tragicznego. Upiór zrobiony z woskowego ciała. Prawe oko wbite wgłąb, przymknięte, twarz lśniąca od cierpienia i blada, udręka niepodległa.
Kiedyś udawało mi się go rozśmieszyć, lecz teraz... teraz jest w nim tyle nienawiści do innych, że zaledwie toleruje mnie milcząco i bez złośliwości, którą normalnie wprost rzyga wokoło.
Też skrobie w swoim kajecie, ani chybi bierze kąpiel w wannie pełnej krwi. Patrzymy chwilę na siebie, nie mruga powiekami, ja to od medytacji a Kazik? Pijany wódą i alkoholem autodestrukcji. Nawet współczuć nie można, bo przecież męczeństwo osobiście wybiera.

Nie ośmielam się zagadnąć go okiem kamery, ale fotografuję Basię; wygląda dramatycznie po trepanacji, więc portret się prosi.

Wieczorem ma dzwonić Michael, berliński przyjaciel. Trzy lata temu miałem w jego galerii wystawę grafik, która cieszyła się powodzeniem. Był wiosną - oznajmił, że ma dla mnie pracownię.

Kończy się dzień 1 sierpnia.
Dzisiaj się urodziłem trzydzieści osiem lat temu.
Dokładnie w godzinę urodzin, czyli za kwadrans jedenasta byłem na szosie - oto jak lubię celebrować święto! - i przyjechałem autostopem w lubelskie na wieś do rodziców. Jak tu inaczej. Inny kolor, zapach, wibracja. Wróciłem ze spaceru po zroszonej łące.

Jakże muzycznie jest tu, na wsi!

Jak fioletowo snuje się wibracja gałązek w wietrze,
orkiestracja psich nawoływań, wrzask gęsi,
rżenie konia,
który z rozwianą grzywą
grzmiąc kopytami cwałuje wprost w moje dzieciństwo
- jakże niebiesko!

Nie, nie jestem człowiekiem -
mam więcej wspólnego z życiem.

Doprawdy, pisze się powyższe stanowczo. Oczywista, jestem człowiekiem, chociaż Twe wiadomości nadają mi w samooglądzie wygląd nieludzki. Urodziłem się z kobiety, mej matki, spłodził mnie mężczyzna, mój ojciec. Tu, gdzie teraz jestem: zielona wieś w lekko pofalowanej ziemi lubelskiej. Nawet mały strumień płynący przez łąki zna mnie tu wybornie. Odgłos pociągu, wieża kościoła w zapadającym mroku przezroczystym, prosto i zwykle.
Może to dobre miejsce dla sondy kosmicznej?

Rodzina zadowolona, że przyjechałem raz jeszcze, żeby się pożegnać. Gawędy z rodzicami o moim dzieciństwie. Opowieści. W przeddzień porodu pracowali zwożąc zboże z pola, mama do wieczora układała wielkie snopy mieszanki w zapolu; lato było udatne i zboże wyrosło na podziw. Gdy obudzili się rano, mama powiedziała:
- No, Janek, jak żniwa to żniwa! Zaprzęgaj Gniadego do woza i jedź do Niedrzwicy po akuszerkę, ktoś się na świat wybiera.
A kiedy się urodziłem, mama opowiada z uśmiechem i gestem zadziwienia, pierwszymi jej słowami były: - Jaki on brzydki!
Od tamtego dnia się cieszy swoją pomyłką. No i jestem.

Natomiast moja wyprawa na dotknięcie nieznanego, czyli po wiązkę grochu - odbyła się na trzy sposoby; pamięci matki i ojca różnią się od moich. Normalne.
Głęboka noc. I jakże spokojna. Nie chce się spać. Wczoraj Michael powiedział telefonicznie, że znajomy wyraża ochotę, aby przyjechać po mnie i obrazy, czyli harmonijnie układają się sprawy.
Rodzice wspominają Anię z miłością. Pokazali fotografie, jakie tutaj robiłem przed rokiem w trakcie zabaw z dzieciakami. Co z nią? Kogo kocha w te piękne noce? Czy się jeszcze naprawdę spotkamy?
Łączy nas miłość życia, kochamy, nie lubimy nikogo i niczego krzywdzić. I wiemy o tym! Natomiast nie łączy nas praca. Ani poznanie. Nie łączy nas - ach, dosyć! jej sposób życia nie daje mi szansy. Nie mogę być z nią, trwać w bezradności wobec faktu, że przestaje rosnąć. Ta piękna róża potrzebuje już innej doniczki.

Patrzyłem w zachodzące za linią drzew słońce, widziałem kolor zmieniający się z żółci poprzez oranże do rozżarzonej matowo czerwieni. Wyraźnie i pewnie ciało poczuło powolny ruch obrotowy ziemi wokół osi, majestatyczne odchylanie się planety od słońca - w noc. Kiedyś poczuję jej ruch orbitalny? Pęd układu słonecznego poprzez bezmiary Drogi Mlecznej?

Kosmologia to podstawa każdego szanującego się malarstwa.

Ostatnia noc w Warszawie, chłopcy kierowcy już śpią, z taśmy cichutko gra Quintesence. Nie czuję nic specjalnego, może ulgę, że zmiana. O niczym nie zapomniałem.
Coś czarownego w tej nocnej chwili, oświetlonej płomykami świec na ławce nad głową, w poczuciu Twej życzliwej obecności w życiu.
W jakie okolice jadę? Wspomina się niedobra czkawka wróżba Mario krakana w Berlinie przed laty. Spełniła rolę w życiu? Nauczyła dystansu do ludzi, wyostrzyła i rozwinęła twórcze energie przez zagrożenie, memento mori, Don Juan z Castanedy, śmierć obecna po prawej na wyciągnięcie ramienia.
Ale! Nie poddawać się sentymentom, uczuciom fajności, powierzchownym braterstwom.
Czuwać!
Żyć w prawdzie!

Istnienie jest naznaczone nostalgią.
- Przemalujmy ten świat! - mówiłem Markom P. i K. na pożegnanie. - Przemalujmy go, bo taki, jaki jest, jest nie do życia. A ja kocham żyć.

Co zanotować na pożegnanie pracowni, w której żyłem dwa lata i namalowałem przeszło pół setki obrazów?
Wygląda, jakby z niej życie uszło.

Na drzwiach zostaje mój napis PEŁNIA NA OKRĄGŁO !
Komu przypomni o nieosiągalnym?

Wydarzyło się to w ostatnich dwu latach - rozpoznałem kolor Warszawy - szary. Perłowa rozwibrowana szarość mieniąca się tęczowymi lśnieniami - w nierzadkich chwilach, gdy Bóg na nią patrzy.

Dzisiaj trzęsienie ziemi w Tybecie.