|
W czwartek rano odwiozłem
Ewę, przyjechałem do Grunewald; siedzę w porannym słońcu nad jeziorem,
mam całą godzinę, polska misja otwiera się o dziewiątej. Zostawiłem wóz
na ulicy, poszedłem przed siebie w aleje; to piękna dzielnica, ogrody,
wille, lasy i jeziora. Czy ludzie tutejsi wiedzą o Kreuzbergu, który parę
kilometrów dalej? nigdy tam nie bywają, bo po co? cóż mają tam do roboty?
|
|||||||||
| 17 kwietnia w chłodzie, pada
sobie śnieg; jestem w Polskiej Misji, papierów się nie oddaje w okienku;
czekam na przyjęcie przez bardzo ważną osobę, piszę na kolanie. Tłusty wielki pan Przemysław wymyślał jak poddanemu; fakt, powinienem przyjść wcześniej, ale przesadził! uderzał paszportem w stół, krzycząc, że paszport wielokrotny mogę przedłużać tylko w kraju, że dostanę trzydniowy na powrót do Polski - jeszcze zanim wziął podanie do ręki! Ty wiesz, czego on nie wie - nie mam dokąd wracać. Tu jest dziupla pracownia i coś się dzieje twórczego. Tam? gdzie się podzieję ze stertą obrazów i warsztatem? gdzie zamieszkać? u przyjaciół, których w międzyczasie utraciłem? Jak reagowałem na krzyk? niech gwałt się gwałtem odciska! Ja zacząłem krzyczeć tak głośno, żebym ewentualnie słyszany był w korytarzu albo u sąsiadów; czy to za takie zachowania on dostaje polskie pieniądze, ja tu robię kulturę, a on uprawia terror. Zelżało momentalnie; mam wnieść opłatę - czyli wygrałem sprawę! i wrócić z paszportem raz jeszcze. Jakże to wzburzyło, przyprawiło o ból głowy. Kos siedzi na gałęzi za oknem; wyśpiewuje swoje mimo chłodu i śniegu. Tak trzymać! Rotraut ma pewnie ciepło w Afryce. A Gudrun? jest w Münster, prawda? a niech sobie będzie z kim chce jak chce! Ale nie pojmuję, co się narobiło; kiedy to się stało? kiedy to minęło? gdy zobaczyłem jej brzydotę, jeśli mnie pamięć nie myli. Pada śnieg; ostatni tydzień były szczęśliwe wakacje, jestem opalony indianin; bodajże odpocząłem, nabrałem energii nie po to przecież, żeby ją wydatkować w spotkaniu z biurokratą. Wpadł na herbatę Michael i poszliśmy na pizzę; wcale nie jest zachwycony moim ewentualnym wyjazdem; chce zrobić mi wystawy w galerii obok i Cafe-galerii równocześnie; jutro dalsze rozmowy. Dziwnie mi bez kobiety, chciałbym się chyba sparować. I smutno; któryś z moich demonów - bo niby dlaczego mam być niepodległy paranoi! - nadaje mi teksty: - Co, z galaktyki jesteś? to my ci, kurwa, pokażemy, skąd, kurwa, jesteś! ty chuju jebany, ty gówno, ty psie! Do budy łachudro, gnoju, głupku! artystą jesteś? łobuzem, kurwa, jesteś, do dupy ci nakopiemy. Dziwaczne to szalenie; jeszcze żaden demon nie mówił do mnie w liczbie mnogiej! Rotraut kruszynko droga pozłocista, masz jeszcze parę dni w afrykańskim słońcu, złotniej i rozkwitaj! A może ja żadnej nie kocham? może te ekstatyczne miłosne wzloty - to tylko pragnienie miłości większej? Gudrun, jeszcze nie mogę pamiętać cię tkliwie, jeszcze jestem królem śmierci - śmierci naszej miłości. Nie złamiesz mi kręgosłupa, nie napijesz się krwi; nie pozwolę się dotknąć! precz ze mnie, skorpionie, żabo, tajemnico! Nie wiedziałem, co począć popołudniem, uważnie przejrzałem plony bieżącego roku; pięć setek obrazów - owszem, przeliczyłem, trzeba wariata zająć, żeby mnie nie powiesił. Nieźle? naprawdę nieźle, są cudne; przy przeglądaniu ogarnia mnie uniesienie - ich energia udziela się, pozwala żyć. Michael dziś zatroskany o mnie i ciepły, więc zapytałem dlaczego mnie nie lubi. - Ja ciebie nie lubię? Przecież ja cię kocham! Wiem, co wiem; nie lubi mego pobywania jako artysta, nie zna mych cierpień, zazdrości śmiechu i piękna chwili, które tak ulotne. Mam wrażenie, że w efekcie krzyków przedłuży się paszport; zatęskniłem do Polski, chciałbym tam pojechać, zobaczyć przyjaciół, poczytać ich wiersze. Ouspensky tak odróżnia pragnienie i wolę: "Pragnienie realizujesz, robiąc to, co chcesz. Wolę - gdy możesz robić to, czego nie chcesz." W moim pokoju od jakiegoś czasu mnóstwo mrówek. Nie wiedziałem, jak je traktować; pędzić? nie pędzić? Próbowałem je namówić na zmianę mieszkania, prósząc sól w miejsca schadzek, aż dzisiaj, widząc je na słoiku z miodem, pomyślałem, starcza miodu dla mnie, starczy dla wszystkich; łyżeczkę miodu rozlałem w kuchni; niech się posilą, skoro mają żyć. Ale nie powinienem robić niczego, co nie jest konieczne! Wstałem dziś wcześnie, całodzienny kociokwik czyni swoje - nie mogę zasnąć; jest czwarta, przeleżałem w łóżku niepotrzebną godzinę; filiżanka herbaty; siedzę przy piecu. Znalazłem na półce książeczkę o ciekawym tytule "Leczenie kolorem"; zaczyna się od obserwowania aury; ważne dla mamy i brata, bo oboje mają nadciśnienie: codziennie możliwie często przymykać oczy i wyobrażać sobie, że wdychane przez nos powietrze ma kolor jasnozielony. Kolory Zodiaku: Aries czerwony, Waga niebieski, Byk zielony, Skorpion głęboka czerwień, Bliźnięta żółty, Strzelec purpura, Rak srebrny, Koziorożec czarny, Lew złoty, Panna brązowy, Ryby fiolet. 18-tego znalazłem długopis ulubiony w pisaniu do Ciebie; dostałem list od mamy z życzeniami i ślicznie miłosny od Gudrun; jednak trochę chorowała; wraca jutro pojutrze. Co dziś robiłem? wielkie porządki! Najpierw u Rotraut, następnie w moim mieszkaniu, zajęło kupę czasu, aż lśni! Przemeblowałem pracownię, śmiech bierze, materac z lewa na prawo, regał z prawa na lewo, ale jest inaczej, więzień odmienił swój los. Petra i Christian proszą o pomoc - płatną - w remontowaniu mieszkania w podwórzu, Christian oferuje dwie setki, chcą się przeprowadzać wkrótce.  Piątek po północy w Zielonym Palcu; po kolei od wczoraj: malowałem wraz z Petrą cały dzień mieszkanie i szło nam dobrze; gdy po pracy poszedłem na górę i wziąłem prysznic - zadzwonił telefon; to Gudrun z pytaniem, czy otworzę drzwi; są zamykane o ósmej, takie berlińskie zwyczaje. Otworzyłem - spojrzałem, oto znów szczęśliwy; Gudrun wróciła piękna, zakochana może jeszcze bardziej. Rodzina, przyjaciele, spacery, medytacje, wizyty - opowiada o wszystkim; a Markos? ach, przecież dotknąłem ją tak głęboko, nie zbliży się żaden mężczyzna. Wróciła do Berlina, czyli, przede wszystkim, do mnie. Wspaniale się kochaliśmy nocą i porankiem. Więc dzisiejsze malowanie mieszkania szło szybko i sprawnie, w śpiewie radości i tanecznych pląsach. Gotowe są wszystkie sufity! Pojechaliśmy na obiad do ich starego mieszkania, ziemniaki z pieczarkami, a ponieważ czułem się jak na budowie - w drodze powrotnej namówiłem panią majster Petrę na zakup pół litra wyborowej - jak remont, to remont! Spowodowałem niechcący zajścia historyczne, histeryczne. Przyszedł Lim ze skrętem słynnego afgana, pomaga przy malowaniu, w trakcie sączymy wódkę malutkimi łykami. Christianowi trzeba maleńko, żeby się zaprawić, zmęczył się, upił i zasnął w fotelu. Petra się wścieka na widok; pracowała intensywnie i dzielnie dzień cały. O siódmej przyszła Gudrun głodna, wypiła kielonek, poszła z Limem na pizzę; wróciła w chwili, gdy uprzątałem już malarski kram. Jesteśmy roześmiani i zakochani, co nie poprawia Petrze humoru, może bardziej spina; widzi szczęście, jest nieszczęśliwa, jakie to wyzwala emocje? Robota skończona, możemy iść. To ja mam budzić Christiana, ona go dziś nie chce. Budzi się, chce iść do toalety, mylą się kierunki, Petra krzyczy brutalnie, on równie głośno, ona go popycha, on przewraca się na podłogę w toalecie. Podnosi się niezdarnie, bo ma przecież zakłócony zmysł równowagi, sapie, lecz w ręku trzyma wieszak do ubrań duży z trzema hakami, drze się okropnie, wznosząc jak topór do góry; Petra ucieka do kuchni krzycząc. - Polskie gówno! - co także mnie spina. Christian wygląda strasznie. Wchodzę między nich w momencie, gdy Petra pada, usiłując go kopnąć ślizga się, albo przezeń popchnięta; rozdzielam zdecydowanie małżonków; odbieram wieszak Christianowi, który wobec mnie łagodny, żadnej agresji. Gudrun tu przyszła roziskrzona, jak ona potrafi, w czasie eksplozji schroniła się do drugiego ciemnego pokoju; teraz wydaję stanowcze polecenie, aby natychmiast wzięła stąd Petrę i wyszła. Czynią to niemal biegiem. Uff. Christian marudzi chwilę w toalecie, a kiedy wychodzi, gaszę światła, zamykam drzwi, prowadzę go pod ramię do samochodu. Petra mówiła mi wiele razy, czemu nie chciałem wierzyć, że Christian po napiciu czy napaleniu staje się potwornie agresywny; doświadczam go takim raz pierwszy. - A ona już nie będzie się na mnie rzucać? - pyta Christian. - To raczej ty rzuciłeś się na nią. - Ależ nie - stanowczo zaprzecza - atak nie leży w mojej naturze, ja nienawidzę walki, ja tylko się bronię, kiedy mnie atakują. Nie oczekujesz ode mnie uwag nt. samozakłamania? to dobrze, nie jestem specjalistą w przedmiocie. Refleksja tylko, że można się okłamywać nic o tym nie wiedząc. Wsiedli do samochodu i odjechali; może jej nie zabije, bo kto go będzie podpierał! Ciężka ludzka sytuacja, mrok egzystencji, która nie dopuszcza słońca. Poszliśmy z Gudrun na spacer w aleje, wyciszając wibracje; nie nastraszeni, nie rozbawieni bynajmniej; to było jakoś ludzkie - chociaż wydarzyło się w krainie snu. Może pora na spisanie historii? krótko, prywatnie, i tylko dla Ciebie? Ja, widzę, nie posiadam prywatności; siedzę w pubie, w moim łóżku śpi miłość, zmęczona dniem, kochaniem i przepastnością życia w nas i wokoło; ja jestem otwarty z wygody, bo wtedy jest się naprawdę. Dlaczego z wahaniem naruszam prywatność bliźnich? Dlaczego, mówiąc prosto, akceptuję prywatę? Przecież to, że widzę, a także jak widzę, należy do Przekazu. Wola czy niedola, ość w dziąśle czy miłość - wszystko co się manifestuje, jest w sobie i sobą - jest także dla! Jakbym wciąż łagodził, przemilczał, zatajał? zrozumiałe, że nie będę zwierzał się z czynów karalnych, nie chcę do mamra ładować siebie lub kogo, pomijam; dlaczego przemilczam bliźnich? z tego samego powodu, by uchronić. Dobrze, będę chronił przed więzieniem, lecz nie przed prawdą, na boga! Oko patrzy i widzi, nie sądzi. Porzucam fikcje! Przestaję liczyć zalety przyjaciół. Wracam do śpiącej zapewne w moim pokoju spokojnie, w milczącym świetle zapalonej świecy, czy tak? została z pocałunkiem, ale jest ze mną wśród głupawej muzyki i młodych ludzi, pijących piwo i spokojnie gwarzących w tę noc. Gudrun, jesteś, jaka jesteś; w miłosnym przegięciu widzę cię może większą niż jesteś. Widzę nie tylko ciebie, ale optymalny twój zasięg. Nie proponuję więcej, o czym gadania było za dużo; nie ulegajmy przesądom o rodzinie. Idę, biegnę, odpoczywam, oddycham. Idź ze mną. Gdzie droga prowadzi, gdzie oczy poniosą. A oczy prowadzą w kolory do ludzi, w muzyki i kwiaty, gdzie rośnie światło na grządkach. Idź ze mną, gdzie możliwe. Gdzie niemożliwe - poniosę. Odpoczywam, zapalam skręta, proszę o drugie piwo; kelnerem jest młody, ubrany w homoseksualną opaleniznę, jasną koszulę i białe spodnie; za barem urzęduje Wolfgang; zmienił się Zielony Palec wiosną, dużo młodzieży, żadnych pijaków; popatrują z zaciekawieniem na piszącego. Rozpływa się w dymie opowieść o Petrze i Christianie, bohaterach dzisiejszego wieczoru, co tak mnie podekscytowali, że po prysznicu, północy, kolacji, kochaniu, zamiast położyć się spokojnie obok mej kobiety i spać - przyszedłem tutaj i piszę do Ciebie. To kobiety mnie tworzą - na miarę swych marzeń. Zaraz, jak długo jestem w berlińskim tle dźwiękowym szumiącym milionami aut do wtóru memu niegłośnemu długopisowi? 20 września malowałem dziuplę, dziś 20 kwietnia. Piję tu piwo od siedmiu miesięcy! Dobrze się czuję fizycznie, cudny był słoneczny tydzień. Dziś znowu ciepło wraca, nocą dwanaście stopni. Wiosna atakuje skokami; przychodzi ciepły wiatr i słońce, płyną soki, a potem znów chłody; to korzenie się budzą teraz, potrzebują więcej czasu. Zrobiłem wielkiego skręta z ostatniej drobiny afgana, dopijam piwo. Od siedmiu miesięcy jestem na kredyt, teraz proszę o rachunek Wolfganga, jest niewielki, zamawiam jeszcze Bacardi z Colą, aby dociągnąć sumę do setki. Tak dobrze mi tu z Tobą jak w domu. Wolfgang się zwierzył, że pijaków niemiłosiernie wystawia za drzwi i już nie wracają, teraz młodzież się bawi, gra w szachy, flirtuje. Dopijam Bacardi, płacę stówę; gdybym wiedział, jakie to miłe, może płaciłbym częściej? pójdę do domu, może okrężną drogą, by trzeźwieć i wzruszać się. Sobota 21 kwietnia, wieczorem w domu. W kącikach oczu odrobina kaca porankiem, ale miłość, śniadanie i zakupy na markecie zmęczenie rozwiały. Po zakupach likier jajowy we dwoje, pub Ruina doszczętnie zatłoczony, w połowie zrujnowany, ze szczątków murów wyrastają drzewa, lecz sala z barem ma sufit i ściany całe; jakże malowniczo wśród ludzi, ubranych swobodnie i na wskroś oryginalnie, same cudaki! Cały dzień malowanie mieszkania z Petrą; prysznic, teraz chleb, herbata; wkrótce idę na spotkanie Gudrun. O wpół do jedenastej w Zielonym Palcu, za pół godziny przyjdzie miła. Będzie o Michaelu, którego dzisiaj nie lubię. Byłem w jego galerii jedynym malarzem, który przyniół profit. Zaprosił mnie za to do atelier z fikcji, czy tak się traktuje gościa? wypomina każdą pożyczoną markę albo robi awanturę, jak dzisiaj! bowiemm ośmieliłem się zapłacić mój dług w Zielonym. W dodatku życzy mi się, żartując, że najlepiej dla mojej sztuki byłoby, gdybym umarł, łatwiej by poszła sprzedaż obrazów. Uważa, że to pyszny żart i powtarza innym. Wielki brzuch, tłusta twarz, czarna podkoszulka, czarna chustka pod brodą, czarne okulary i spodnie, czarny charakter; rozwiązłość, wóda, niewiedza; biedaczek w czarnym Jaguarze, w zakłamaniu i strachu. Jest mi pryzmatem, w którym załamuje się i rozszczepia światło kapitalizmu; w Berlinie jest kapitalizm w bezwzględnej postaci; czy ma postacie inne? Forsa jest punktem wyjścia i dojścia, człowieczeństwo przejawia się w zarabianiu i wydawaniu, człowiek podporządkowany międzyludzkiej machinie. Tu forsa jest demonem, wyjada ludziom serca. Byłem w innych krajach, słodka Norwegia i Szwecja to socjalizm przyszłości, Holandia to demokracja i przyjaźń człowiecza, a tutaj? To, co masz, określa cię wobec innych i wyznacza miejsce! Buntują się, zwłaszcza młodzi, szukają jakiejś alternatywy, uwikłani beznadziejnie. Mówiłem o tym dziś z Petrą, po paru latach w Berlinie czuje się zamotana w sposób ostateczny. - Jeśli tak dalej pójdzie - mówi - trzeba będzie stąd emigrować! I marzy o przeniesieniu się do południowej Ameryki, Anglii lub Hiszpanii. Dzisiaj wyglądali zgodnie; ona nie rozumie polskiego, Christian opowiada, że to jej agresywność zmusza do zachowań stanowczych, że na kobietę trzeba kija, że groził bezwzględnym wieszakiem wiedząc, że go powstrzymam. Jakie to przejmująco wyraźne w świetle nagiej żarówy, wśród rupieci i kubłów z farbami! Wrzask jego i dłoń wzniesiona, furia zmieniająca ją w dzikie zwierzątko. Nie mało tego, jak na ludzkie możliwości - nie wiele. - Nie potrzeba wyjaśnień, Christianie, tajemnica jest nie do wyjaśnienia przecież, jest tylko do objawienia. Przerywam, bo przyszedł wilk, którego mówię, czyli Michael, a oto jest i Gudrun. |
|||||||||
| Niedziela 22 kwietnia wieczorem.
Pięknie jest między nami, spokojnie, miłośnie i czule. Wyspaliśmy się porządnie
i wykochali znakomicie, spacerowali w pałacowym parku, gadali z drzewami
i wszystkim. Dobrze się składa z Michaelem, bo czynimy ustalenia wystawiennicze; coś się wydarzy po siedmiu latach chudych? Dziś przerwa w renowacji Christianów, umyłem zatem okna w mieszkaniu Rotraut, wraca pojutrze, będzie jej miło. Skończyłem o zmroku, zszedłem do siebie, zjadam jabłko, zapalam pałeczkę kadzidła. W pracowni jest czysto mimo kleksów farby, pięknie. Mam na ścianie przed sobą dwie grafiki, dwa obrazy, dwa nowe kartony; zdawało mi się, że każda technika przynosi zupełnie nową wizję, teraz z radością widzę, że jest w nich ta sama wibracja, wolna i niepodległa, mimo, że światy różne. Pogoda dziś prawdziwie wiosenna, zielenią się drzewa, wielokrotnie padał deszcz, dwa razy po drodze z przyjemnością zmokłem. Czy Ty wiesz, jak się cieszę wiosną?! Gudrun pojechała w odwiedziny do siostry, wkrótce zapewne wróci. Rozmawialiśmy o nieszczęsnym tygodniu agresji; fakt, była w głębokim stressie, ja również, jeśli mi się nie zdawało. Tłumaczyć Ci się z nienawiści do niej świątecznej, gdy wyjechała z Berlina? Myślałem: wymusiła na mnie zachowania nieładne, aby móc się oddalić - w stronę rodziny, przyjaciół, mężczyzny, którego nie kocha. Nie tłumaczyć zbyt wiele, Wieś, czuwać we śnie. Niepokoi się moją sytuacją i ewentualnym wyjazdem, ale jest między nami przyjaźnie; tak lubię ją rozśmieszać! a wiesz dlaczego? robi się jej wilgotno, kiedy się szczerze śmieje; i znowu! Poniedziałek w deszczu na chwałę kłączom; wstałem wcześnie na śniadanie z Gudrun, teraz nie mam co robić, piję herbatę, patrzę w otwarte okno. Wczorajszy wieczór w nowej restauracji Luciano, maleńka urocza knajpka przy gmachu Opery, świetna kuchnia na obiad i atmosfera. Podjął nas deserem, czyli melonem, winem i kawą, słonymi ciastkami. Dam mu grafiki do wystawienia. Wróciliśmy północą zmęczeni, ale dość siły na pieszczotę i miłość; a co na dobranoc? opowieść o kwiatku jaśminu, który przejęty wieściami południowego wiatru zachciał koniecznie wędrować; co? kwiatek jaśminu wędrować? tak, czyli się trudzić w przemianach pachnąco. Mówiłem też, dlaczego dociekam początku kosmosu i życia. Jest tyle światów istnienia, galaktyk i zjawisk, a wszystkie fascynujące! tego nie podobna objąć umysłem. Ale kiedy się zbliżam w sobie do początku, do punktu, który w stanie przedeksplozywnym zawiera w sobie wszystko, z czego stanie się przestrzeń, energia, masa i czas - w stanie początku intuicja porusza się sprawnie, ona tylko ona może sprostać istnieniu. A może mi się zdaje, skoro słowa na temat nie umiem powiedzieć? Gdy tak mówię, a Gudrun zasypia na moim ramieniu, mnie także unosi fala liryczna i zabiera w sen. Piszę to rozmarzony, a jakże, przebudzony! pójdę na górę, wyniosę śmiecie; wkrótce będzie tu Petra, ruszymy do roboty. Dochodzi chyba północ w nowej Galerii-cafe; przyszedłem tu pisać po dniu rozżarzonym do boleści, nie wiem czym i jak; nie mówię, że do białości, bieli dość dzisiaj, wiele godzin ją smarowałem po ścianach na pohybel szarościom. Petra przyjechała do pracy wstrząśnięta; Christian rano na badaniu oczu, trwało parę godzin, nie zostało ukończone, czekają go nowe badania, a także prawdopodobnie operacje, w liczbie mnogiej; grozi mu pełna ślepota. Mario i tu przykłada cegiełkę do absurdalnej budowli, powiedział mianowicie do Petry, przyjacielskie zwierzenie, że Christian umrze w ciągu roku. Rozmawiamy chwilę, a właściwie słucham skarg na jego permanentną agresję; Petra usiłuje sprawę pojąć przy pomocy wujka; umierał na raka i ostatni rok życia zamienił w piekło, wyprawiał straszliwe harce, nienawidząc wszystkich i wszystko wokoło; może tu podobnie? Wyraźnie boi się Christiana, jego ataków wściekłości. Boi się także siebie; znużona jego ustawicznymi pretensjami do życia, codziennymi zapewnieniami, że śmierć byłaby wybawieniem, umartwiona wrzaskami, staje się chwilami okrutna, zdobywa się na proste stwierdzenie: - Umieraj! Zdaje się chwilami, że tylko pisanie i książka go trzymają przy życiu. Fakt, pisze codziennie, pracuje bez przerwy, linijka czy stroniczka dziennie przychodzą mu z najwyższym trudem. Pracuje na alibi! jestem zawsze gotów do bezpardonowych stwierdzeń, jest tragiczny z lenistwa. Kto to widział - zdanie lub stroniczkę na dzień! London, gdy nie miał co pisać w swojej dawce paru tysięcy słów dziennie, przepisywał rozdziały książek, które lubił, aby trenować dłoń i umysł. Szklanka wina, łyk haszyszowego dymu lub kielonek wódki zwalają Christiana z nóg, albo prowadzą do zdarzeń, jakim świadkowałem; przy tym nie może usiedzieć, tak chce się dorwać do szklanki, fajki. - Ach, przyjacielu, jak nie umiemy żyć! - takie westchnienie rwie się z piersi do lotu na widok Christiana. Ma zakłócony zmysł równowagi, a chodzi uparcie w drewniakach - dla elegancji, żeby się wydać wyższym, bo mają podwyższony obcas; na boso chyba nigdy po trawie nie biegał. Chodzi źle w sztywnych butach, zatacza się i przewraca, nic dziwnego więc, że z domu na spacer nie wyjdzie, chociaż właśnie ruchu i powietrza najbardziej mu trzeba. Całe życie brzydzi się pracą fizyczną, a ciało, nieużywane, psuje się. Pali mnóstwo papierosów i robi wszystko, co szkodzi. Chce przyśpieszyć swój koniec? Nie, chyba nie, kocha żyć, ale - chciałby żyć inaczej, powszechna choroba. Liczy na to, że wkrótce skończy pisanie książki i rozbłyśnie jako geniusz, ale jego książka, ha! chętnie nie znam się na literaturze, nie może być aż takim wydarzeniem! Pewnie niełatwo ją będzie wydać, skoro tak ciężko czytać. Z różnych powodów; mnie się widzi, że przepojona jest nienawiścią i złością; żadnego pozytywnego uczucia, nic zadumy, miłości. Ironia, szyderstwo, zjadliwa zaciekłość. Jakie dziwne jest życie. Jak jasne to, że tworzymy los. W niewiedzy. Nie wiemy, co robimy; spotykają nas nieszczęścia, upatrujemy przyczyn w świecie albo u innych ludzi, a przecież to wszystko sami robimy! Działaniem albo lenistwem, mozołem źle skierowanym, radością albo krzywdą - stwarzamy los, gotujemy życie. To nie są abstrakcyjne rozważania, odnoszą się do niego i do mnie; dotykają Ciebie? Spotyka mnie cierpienie, i często widzę jak powstało - z moją pomocą, lub moim brakiem pomocy; że narzekam chwilami? boli, więc narzekam. Dobrze, że pojmuję, przerabiam swe życie na pasze treściwe - jest tylu złaknionych i głodnych. - Na paszę dla świń! - powie anarchistka Ewa. Niech mówi, co chce, życie przyniesie - jeśli bozia jest naprawdę łaskawa gdzieś tam za brodą malowaną przez tylu malarzy - jeszcze wiele obrazów i wierszy, na tym tekście się sprawa nie zaczyna, nie kończy. Na ile to moja osobista sprawa? co działa przeze mnie, gdy działam? czym jest energia, której dreszcze śmigają przez mięśnie, kiedy maluję? To nie jest moja energia, powiem Ci w zamyśleniu, to ona przecież sprawia, że rozwijają się zielone liście. Też się rozwijam. Przerwałem malowanie, jak widzę; belka bristolu leży bezużyteczna, nie przyda się więcej. Chyba się narobiłem setnie; chyba tęsknię do wielkich formatów i głębokich przestrzeni; ech, mieć setkę płócien! Zawsze byłem dostatecznie wrażliwy, nieśmiały; w Berlinie przemiana, kształci się nowa jakość cenna w pracy artystycznej: bezczelność; jest zawsze na miejscu, gdy działa w parze z czułością. Nie oglądać się na nic i nikogo, pracować z otwartością i bezwzględnym oddaniem - oto droga; innej nie ma.  Ach, jutro wraca Rotraut; bardzo ją polubiłem zdalnie w te słoneczne dnie spędzane na balkonie, ale będę ją nazywał siostrą. Gudrun podjęła dziś studia, nie chce pozostać tylko inżynierem; wielkie wydarzenie, dostanie jutro z tej okazji kwiatek; piękne, że chce budować domy! hej, jeden dla nas świetlisty! pojechała dzisiaj do siebie, ale gdzie będzie mieszkać za tydzień? gdzie, kiedy odjadę? nienapisane życie wspólne. Niedobry dla niej dzisiaj w mym odczuwaniu. Nie jestem dobry dla Michaela, wystawa jest mi potrzebna, ale już nieznośna; nie chce mi się następnego malowania - teraz galerii; nie chce mi się robić projektów zaproszeń i plakatu; nic. Zwierzę Ci, że chciałbym jechać - ale nie mam na bilet. Mam długi; spłaciłem już drobne, u Michaela zostaje tysiąc. To drobiazg. List do Ciebie wkrótce się zakończy w tym 150-stronicowym czerwonym zeszycie od Gudrun; liczę tygodnie, jakby coś jeszcze miało się przydarzyć. Przyjacielu, może to zwykła tęsknota do przyszłości? |
|||||||||
| Środa i już 25 kwietnia.
Wczoraj: nudny poranek aż do przyjazdu Gudrun na kochanie; moja podróż
do galerii B, aby się przedstawić, ale szef zajęty, mam wrócić jutro;
powrót do domu na obiad, nadzwyczajne kochanie; praca z Petrą i prawie
Christianem w ich mieszkaniu, a sen nie przychodzi.
|
| Trzeciego maja biorę od Petry
auto, przywożę kubła farb do malowania galerii; jadę raz jeszcze do galerii
B; to Bert z Urzędu Sztuki nalega, abym przedstawił się właścicielowi; młody
człowiek po długim kwadransie przeprasza, szef nie może przyjąć, może przyjdę
jutro. Jedziemy z P i Ch do ogrodu i sprzątamy popioły po gigantycznym ognisku; kamienie wciąż jeszcze ciepłe! znalazłem nadtopioną butelkę po piwie, ogień zrobił z niej fajny flakon na kwiatka. Dzień wietrzny, cieplej niż wczoraj. Zmieniłem okropny materac na jako taki. Hej, w pracowni przyjemnie, trzeba ją będzie opuścić. Czuję się jak sterana szczotka do szorowania podłóg, porzucona na marmurowej posadzce. Piątek czwartego maja. Szamocę się, wzlatuję, upadam, świat ma wymiary ostateczne i absolutne, a mieszka cały w drobinie zorganizowanej materii na planecie jak pyłek w kosmosie; jest niczym owiniętym w hiszpański czarny szal. Dzwoniłem do galerii B i wreszcie zawiozłem teczkę i przeźrocza, młody człowiek przekaże i zreferuje szefowi; jestem u ministra? Życie maleńkie, przycupnięte do ziemi, szare i zadeszczone. Zanim pójdę spać, powiem Ci jak okropnie wyglądam, na twarzy dwie czerwone bolesne krupy, twarz rozlazła w rezygnacji na różowo. Ot, mały Wieś głupi z bajki o przepastnym kroczu. Na niebie pół księżyca, cała Gudrun w łóżku; leniwy blues z radia, pryskanie pęcherzyków wody mineralnej. Było dziś wiele obiadowania, kochania, spacerowania, kochania, nieutulenia i żaru miłosnego w oczach, który mnie zadziwia, że można aż tak! jaśnieje i świeci, przejmuje obawą, czy to nie zbyt wiele, czy wytrzyma ciało. Jak wczoraj jestem malutki; list do Ciebie nie jest uroszczeniem? moje malowanie nie jest, jak to nazwać? słów brak, zanikam; ponarzekać? za dużo się najadłem, za dużo palę złotej californii. Wspomnę dzisiejszy spacer niepodobny do innych; weszliśmy do parku tuż przed zamknięciem. - Nie przejmuj się, jakoś to będzie - mówiłem. I było cudnie wśród czarnych mroków alei. Noc wśród drzew bardziej odnosi się do poczucia istnienia niż widzenia, słyszenia. Żartobliwie instalujemy nasze atelier w pałacowym belwederze, jest imponujące w świetle księżyca. A w drodze powrotnej przechodzenie przez płot i drut kolczasty nad nim - poszło sprawnie dla dwojga urwisów, jakby w tym ćwiczeni. Sobota i piąty na razie łaskawie w deszczu i słońcu naprzemian; jest popołudnie, moja slodka miłość w łóżku na śpiąco; mam od Christiana "Idzie skacząc po górach" i zamierzam pójść w te góry, czytane już w młodości; dla Gudrun pożyczyłem "Mistrz i Małgorzata" Bułhakowa, niech się raduje i dziwi. Tak leniwie było w domu, że miałem ochotę tylko przysnąć przy Gudrun, ale jak się przyłożyć? będą znowu pieszczoty, kochania i znowu wyczerpania. - Jeśli wytrzymasz ze mną - powiedziałem - dasz radę całemu światu! - Przyszedłem do Galerii-cafe na piwo i gitarową muzykę. Za barem Weronika; przypomina Magrę! gdy pierwszy raz ją widziałem w ulicy, poszedłem za nią sprawdzić, kto jest kto; jest jednak z Londynu. Jesteśmy we dwoje; pustki w lokalu, Michael się pewnie nie zachwyca. Ależ tu nieprzytulnie! Nawet świeże kwiatki co stolik doniczka nie pomagają; brązowy sufit, brązowe ściany od dołu, przestrzeń do ekpozycji obrazów znormalizowana jak do urzędowych ogłoszeń. Nieszczęsny; gdyby pokazał, co robi, zapytał, okazał zaufanie - miałby wnętrze, z którego ludzie by nie chcieli wychodzić. Obrazki Uwe to znerwicowany intelektualizm, szczypta liryki w sosie dobro-mieszczańskim. 
Drzewa tymczasem z dnia na dzień i godziny na godzinę zieleńsze, korony
kasztanów już nieprzezroczyste, jaśniutko świeżo dziękczynnieją brzozy.
A refleksja ogólna? nic równie pięknego jak kobieta, miłość kobiety; łączy
życie z rytmem natury, ukonkretnia potrzebę zachwytu. Pisałem Ci już o zachwycie dla Gudrun? ta ciemnoskóra Weronika, która teraz sprząta po braku gości też zachwycająca; i inne kobiety, tak różne, a zarazem - głęboko - podobne, zachwycające. Patrzę na literki, sypią się spod kulki długopisu. Lubię pismo mej kobiety wyraźne i proste wśród fantazyjnych zawijasów, charakter artystyczny. Udziela się; miło poddać się dobrym wpływom. Ciekawie może być wieczorem; na obiad u Christianów są zaproszone wszystkie postacie występujące w liście do Ciebie a zarazem sprawcze przyczyny mego berlińskiego tripu: Michael, Mario, Waldi, Richard i Rumpel wśród panów; Gudrun nie chce dołączyć do pań, nikogo nie lubi, a ja się nie dziwię, mimo że lubię się dziwić. Przyczyny sprawcze? wybacz, jeśli przesadzam, ale jest karma wspólna, co? staję się niepodległy w tym tripie, wrażliwy; wzburza mnie także wiedza, że nie ma w świecie rzeczy niemożliwych. Silne wrażenie zrobiła lektura całego rocznika Nowych Wyrazów, które przyniósł Christian. Wiersze trochę nijakie, zakałapućkane wśród pragnień i gestów; opowiadania lepsze, niekiedy wstrząsające prawdziwością. Nic nie jest porównywalne z tekstem Steda "Fabula Rasa"! czytam go fragmentami na żywo przyjaciołom po angielsku; Christian rzucił tylko okiem i wiedział, że to w ogóle nie literatura; a także tu mógłby się czegoś nauczyć - tu zwłaszcza! Piwo szczęśliwie się skończyło, pęcherz ucisnął; uciekać pora; nie pocieszę dzisiaj Weroniki. Wtorek przemija powoli w pełnym słońcu na ławce parkowej. Leniwe rozmowy z Klausem, przyszedł poczytać pekińskie dzienniki; studiuje sinologię; to i owo tłumaczy na angielski sądząc, że może mnie interesować; nie ma takiej rzeczy! nie interesuje mnie nic, szczerzę się do słońca. Och Klaus, co wywiera na mnie wpływ w Berlinie? Wszystko! Drzewa, ludzie, muzyki, zdarzenia i miłość, która we mnie i świecie pospołu. Zadał mi parę pytań w parku, w parę godzin później odpowiadam na pierwsze. Od trzech dni intensywnie maluję Galaktykę - oto dlaczego nie było mnie dla Ciebie. Już nie ma galaktyki, przekształca się w Pełnię wiosenną. Robiłem przeźrocza w trakcie pracy, od grudnia chyba dziesięć, zobaczę później poszczególne kadry; wszystkie okazują się zamalowane; dlaczego to nie jest dziesięć płócien i tyleż motywów? wiesz przecież! Patrzeć nie mogę na obraz, który maluję. Od życia nudności. O co tu chodzi? Jedenasta, czyżbym niespodzianie miał wziąć acid? Księżyc prawie okrągły, ciało dobre po nasłonecznieniu, obraz rozgrzebany i może mnie zająć. Szerokie przestrzenie? są, jakie dane, basta. Żelatynka pod język i medytacja w lotosie, w pół godziny pierwsze dziury w przestrzeni a przed oknem Rotraut; zabawna rozmowa. Chce ogrodzić siatką balkon i okna do pół wysokości, ochronić koty przed wyskoczeniem. Bo one chcą polować na przelatujące ptaki! - Ach, pozwól życiu się dziać! - mówię. - Pozwól kotu wyskoczyć! skąd wiesz, może on po to żyje, aby w ostatnim skoku nie dosięgnąć wróbla! Co to, Rotraut, czego się tak boisz, że koty chcesz siatką ochronić? A może nie ma strachu dopiero, kiedy nie ma żadnej, ale to żadnej nadziei? Zaczyna się acid trip; charakterystyczna wilgoć nozdrzy, mrowienie krwi w żyłach, jak błyskawica mięsień rozluźnia się w dreszczu; słyszalna muzyka ciała, tętno. Nie pisałem tu dni kilka, malowałem w zwisie - aż wreszcie dziś przyszlo słońce, parę godzin parowały ze mnie obłoki kurzaw i śnieżyc; z ducha niełatwo ustępuje zima. Jest mi wszakże zimno, nie idzie też malowanie. Jaki trip mogę mieć sam ze sobą? przytomny nie wiadomo czego w świetle świec, lamp i elektrycznego piecyka, w chłodną majową noc. Ciągnie wilgotnie od podłogi, żyję w koszmarnie niezdrowym miejscu. Groza, widzialna bezinteresownie! Moje ciało wchłaniane w spiralny ruch wszechrzeczy. Po cóż piszę? nie lepiej zanurzyć się w muzyce możliwości? W ciele moim dygoce napięcie i zimno, ach, schronić się w koce. Wiem, jak można umrzeć pokonany przez własne niemoce. Pociąłem wielki obraz nożem, przekreśliłem go wielkim iksem, dwoma cięciami pewnymi jak poruszenia pędzla w początku. Dość mnie zamęczył. Jeśli ktoś musi umierać, niech umiera obraz, na malarza czas przyjdzie, nie ma wątpliwości. Przejmująca chwila - równocześnie z uderzeniem noża przestała grać muzyka w radio, usyszałem FLAP jakby stęknięcie, gdy ciężkie od oleju kawały płótna opadły w dół! Chyba jest pusta moja dusza, chyba zupełnie nic. A w niczym, w rogu, kłębek czerwonej włóczki rozwija się w ciemność. Życie jest szansą, chwycę za nitkę? wyjdę? Wschodzi słońce, oświetli? trudno żyć. Nie chciałbym umrzeć w Berlinie. |
| z powrotem |
| Sztuki Piękne -
Malarstwo, Grafika, Rysunek, Sztuki cyfrowe, Poezja, Fotografia -
Wiesław Sadurski, polski artysta z Berlina |
